Radboudumc, Rijnstate en UMCG experimenteren met het reduceren van het aantal kwaliteitsmetingen tot een kernset van kwaliteitsindicatoren die er toe doen, dat wil zeggen daadwerkelijk gebruikt worden voor kwaliteitsverbeteringen en van toegevoegde waarde zijn voor patiënten. Gedurende het experiment ZIRE creëren we ruimte o.a. door kwaliteitsindicatoren tijdelijk los te laten. De hypothese is dat met het verminderen van te registreren kwaliteitsinformatie meer tijd vrij komt voor patiëntenzorg, aandacht voor de patiënt en hun naasten en voor het doorvoeren van kwaliteitsverbeteringen en dat het plezier en motivatie voor kwaliteitszorg van zorgverleners vergroot.

Van registratielast naar meer motivatie voor kwaliteitszorg en meer kwaliteitsverbeteringen
Ziekenhuizen leggen jaarlijks zeer uitgebreid verantwoording af over de kwaliteit van de geleverde zorg, zowel extern als intern. Dit levert een enorme registratielast op en bovendien ervaren zorgverleners deze kwaliteitsuitvragen vaak als weinig relevant; ze betekenen te weinig voor het eigen kwaliteitsbeleid. Daarnaast vindt er de nodige verspilling plaats door inefficiëntie in het proces van bronregistratie tot transparantie bij alle belanghebbenden.

Zorgverleners vragen zelf ruimte om te kunnen werken aan het continu verbeteren van kwaliteit van zorg. Zij ervaren kwaliteitsinformatie als zinvol als het hen helpt te werken aan optimale kwaliteit van zorg en continue verbetering hiervan. In het experiment hebben zorgverleners, samen met patiënten een kernset van zinvolle kwaliteitsindicatoren geselecteerd; overige registraties worden losgelaten en/of efficiënter ingericht. Het werken met een zinvolle set en reductie van registratielast zullen  bijdragen aan het plezier en de motivatie van zorgverleners voor kwaliteitszorg.

Regeldruk verminderen en Actieplan (Ont)regel de Zorg
Het verminderen van de regeldruk in de zorg en daarmee meer tijd vrijmaken voor de patiëntenzorg en het doorvoeren van kwaliteitsverbeteringen staat inmiddels prominent op de agenda van het ministerie VWS. Experiment ZIRE is geselecteerd in het VWS-programma ‘Innovatie Plaats Cure’, waarbinnen een aantal zorgaanbieders experimenteerruimte krijgen om regeldruk te verminderen. Het programma van VWS kent inmiddels een actieplan (Ont)regel de Zorg, waarin experiment ZIRE als goed voorbeeld is opgenomen bij Experimenteerruimte. VWS ondersteunt het experiment en heeft actief gefaciliteerd bij het creëren van ruimte bij het aanleveren van verplichte kwaliteitsuitvragen van IGJ.

Experimenteerders
In het experiment wordt op kleine schaal geëxperimenteerd, namelijk in drie ziekenhuizen met specifieke focusgebieden per ziekenhuis:

  • Radboudumc met afdeling IC
  • Rijnstate met oncologieketens (prostaat, maag en darm)
  • UMCG met afdeling Hematologie en thema Kwetsbare ouderen

Focus op uitkomstindicatoren
In de voorbereidingen voor de start van het experiment zijn de kwaliteitsindicatoren per focusgebied in kaart gebracht. Vervolgens zijn de kernsets van door zorgprofessionals en patiënten als zinvol ervaren kwaliteitsparameters opgezet. Hierbij is gebruik gemaakt van interviews, een delphi-studie, focusgroepen en consensusbijeenkomsten. De geselecteerde kernsets bestaan grotendeels uit medische en verpleegkundige uitkomsten van zorg en patiëntgerapporteerde uitkomsten en ervaringen. Met de ontwikkelde kernsets wordt kwaliteit van zorg op een hoger niveau getild en wordt verantwoording afgelegd over de kwaliteit van zorg. Een weergave van het ontwikkelproces en de inhoud van de kernsets staan in het artikel ‘Registratielast: laat de teugels vieren. Experimenteren met slechts een minimale set indicatoren’ in  Medisch Contact 41, oktober 2018.

Met de IGJ zijn constructieve gesprekken gevoerd over het experiment en hebben we per deelnemend ziekenhuis een akkoord over het aanleveren van de geformuleerde kernsets per focusgebied voor de duur van het experiment.

Parallel is een nulmeting gedaan naar motivatie voor kwaliteitszorg, objectieve en subjectieve registratielasten. Data hiervoor is verzameld met een vragenlijst, observaties en interviews op de betreffende afdelingen en in de ketens. Gedurende het experiment worden herhaalde metingen gedaan om te evalueren of de registratielasten daadwerkelijk afnemen, of professionals meer plezier en motivatie voor kwaliteitszorg ervaren en of zij meer ruimte ervaren voor het werken aan kwaliteitsverbeteringen, of er daadwerkelijk kwaliteitsverbeteringen plaatsvinden en of kwaliteit van zorg, patiëntuitkomsten en patiëntervaringen beter worden.

Implementatie kernsets
Medio 2018 is gestart met de implementatie van de kernsets en het loslaten van de overige indicatoren. In elk ziekenhuis is voor de focusgebieden een werkgroep gevormd bestaande uit betrokken zorgverleners, managers, kwaliteitsmedewerkers en patiënten. Voor de implementatie wordt per ziekenhuis gebruik gemaakt van diverse strategieën zoals aftrapbijeenkomsten, informatiebulletins, zakkaartjes, posters en feedbackbijeenkomsten.

Begeleidingscommissie ZIRE
Aangezien dit experiment in drie verschillende ziekenhuizen speelt en verschillende (landelijke) partijen betrokken zijn, is een begeleidingscommissie samengesteld voor de duur van het experiment. Via deze commissie wordt voeling gehouden met de diverse perspectieven en landelijke ontwikkelingen en de commissie reflecteert op de opzet en voortgang van het experiment. De commissie is samengesteld uit vertegenwoordigers van IGJ, VWS, Patiëntenfederatie Nederland, NFU, NVZ, Federatie Medisch Specialisten, ZN en V&VN.

Samenwerking NFU-consortium Kwaliteit van Zorg en Zorginstituut Nederland
Het experiment vindt plaats onder auspiciën van de samenwerking van het NFU-consortium Kwaliteit van Zorg en Zorginstituut Nederland. Het experiment loopt in 2018 en 2019. De evaluatie van het experiment wordt afgerond in 2020.

Kortom, experiment ZIRE is uniek vanwege het experimenteren met vrije ruimte, het implementeren van kernsets van door zorgprofessionals en patiënten geformuleerde zinvolle kwaliteitsparameters, het verminderen van registratielast en het kwantitatief en kwalitatief evalueren van de effecten hiervan. De meerwaarde van ZIRE is het daadwerkelijk samen met de zorgverleners en patiënten aantoonbaar maken of minder registreren leidt tot meer plezier en motivatie voor kwaliteitszorg bij zorgverleners en nog betere zorg en wat het oplevert wanneer je de principes van uitkomstentransparantie toepast in de praktijk.

Projectteam ZIRE:

Lees de verbeterverhalen over ZIRE in het UMCG en het Radboudumc, verhalen uit de bundel 8x2 verbeterverhalen uit umc's.